Behandeling acute leukemie




Bij een aantal patiënten is een combinatie van behandelingen nodig. Wanneer een behandeling tot doel heeft genezing te bereiken, dan wordt dat een curatieve behandeling acute leukemie genoemd. Onderdeel daarvan kan een aanvullende behandeling zijn, adjuvante behandeling genoemd. Als de ziekte niet (meer) curatief kan worden behandeld, is een palliatieve behandeling mogelijk. Zo’n behandeling is gericht op het remmen van de ziekte en/of vermindering of het voorkomen van klachten.

De meest toegepaste behandelingen acute leukemie zijn:

  • chemotherapie (behandeling met celdodende of celdeling remmende medicijnen)
  • stamceltransplantatie

Behandelplan behandeling acute leukemie

Bij het vaststellen van het behandelplan behandeling acute leukemie zijn verschillende specialisten betrokken. Zij maken gebruik van landelijke vastgestelde richtlijnen.
De specialisten zullen u een bepaalde behandeling voorstellen op grond van:

  • De vorm van acute leukemie.
  • De uitgebreidheid van de ziekte.
  • De gegevens uit het DNA onderzoek
  • Uw leeftijd en lichamelijke conditie.
  • Uw persoonlijke wensen en omstandigheden.

Uw behandelend arts zal u informeren over de behandeling acute leukemie en de mogelijke bijwerkingen er van.

Gespecialiseerde centra behandeling acute leukemie

De behandeling van acute leukemie word in Nederland uitgevoerd door een aantal gespecialiseerde centra. Rondom deze gespecialiseerde centra’s zijn regio’s gevormd. De centra’s geven behandeladviezen aan alle regio­ ziekenhuizen. De Patiënten zullen worden behandeld in de regio ziekenhuizen. Mocht het nodig zijn dan worden de patiënten behandeld in een centra. Ondergaat de patient een stamcel transplantatie zal diegene behandeld worden in een centra.

Chemotherapie behandeling acute leukemie

Bij de behandeling acute leukemie gaat het er om de leukemiecellen te doden zodat in het beenmerg weer voldoende normale bloedcellen kunnen worden aangemaakt. Dit kan bereikt worden met de chemotherapie behandeling acute leukemie.

Chemotherapie is de behandeling van kanker met celdodende of celdeling remmende medicijnen. Cytostatica genaamd. Er zijn verschillende soorten cytostatica,  elk met een eigen werking. De medicijnen kunnen op verschillende manieren worden toegediend. Dit gebeurt via infuus, tablet of met een injectie. Via het bloed verspreiden zij zich door uw lichaam en kunnen op vrijwel alle plaatsen kankercellen bereiken. Vaak word er een combinatie van verschillende cytostatica gegeven. Welke cytostatica u krijgt, hangt af van de vorm van leukemie die u heeft. Ook de dosering en de duur van de cytostatica kuur (een vastgesteld schema van toediening van cytostatica gevolgd door een rustperiode) worden bepaald door de vorm van leukemie.

Drie fasen
De totale behandeling acute leukemie bestaat uit drie fasen:

  • De 1e fase is bedoeld om een complete remissie te bereiken: Inductiefase
  • De 2e fase is bedoeld om het bereikte resultaat te versterken: Consolidatiefase
  • De 3e fase wordt gegeven om het terugkomen van de ziekte te voorkomen: Onderhoudsfase of post-remissiebehandeling

Afhankelijk van de vorm van acute leukemie kan de overgang tussen de fasen verschillen.

Inductiefase.
Voor de behandeling acute leukemie wordt u in het ziekenhuis opgenomen. De behandeling is gericht op het bereiken van complete remissie. Dit houd in dat er met een microscoop geen leukemie cellen meer aantoonbaar zijn. De behandeling bestaat uit chemotherapie. De cytostatica worden toegediend via een infuus. De kuur duurt vijf tot zeven dagen. De cytostatica vernietigen de abnormale cellen in het beenmerg. Ook het aantal nog aanwezige gezonde bloedcellen zal tijdelijk verminderen, met name de
bloedplaatjes en de witte bloedcellen. Daardoor heeft u een groot risico op bloedingen en infecties. Deze periode duurt ongeveer drie weken en wordt ‘de dip’ genoemd. Gedurende deze periode zult u in het ziekenhuis moeten blijven. Daarna zijn er meestal
weer voldoende gezonde bloedcellen in het beenmerg uitgegroeid.

Om bloedingen te voorkomen zult u transfusies met bloedplaatjes nodig hebben. Voor het vermijden van bloedarmoede zijn ook transfusies met rode bloed­ cellen nodig. Het is niet mogelijk om transfusies met witte bloed cellen te geven. Om het optreden van infecties te voorkomen, wordt daarom antibiotica gegeven. Ontstaan toch infecties, en dat gebeurt vrij vaak, dan worden deze bestreden met sterkere antibiotica. Deze  antibiotica wordt meestal via een infuus gegeven.

Vanwege een groot risico op infecties zult u meestal apart van andere patiënten worden verpleegd. Ook krijgt u zo nodig kiemarme voeding. Dit is voeding die
zo veel mogelijk vrij is van schimmels, gisten en ziekteverwekkers.

Consolidatiefase
Met zo’n intensieve, belastende behandeling acute leukemie is bij een groot aantal patiënten een complete remissie te bereiken. Maar dit betekent niet dat er dan ook geen leukemie cellen meer zijn. Daarom wordt na het bereiken van een remissie zo mogelijk een tweede en bij een aantal mensen zelfs een derde cytostatica kuur gegeven. Dit noemt men de consolidatie behandeling (consolideren = duurzaam maken).

Bijwerkingen:
Cytostatica tasten naast kankercellen ook gezonde cellen aan. Daardoor kunnen bijwerkingen optreden, zoals:

  • haaruitval
  • misselijkheid en braken
  • darmstoornissen
  • een verhoogd risico op infecties
  • vermoeidheid
  • pijnlijke slijmvliezen van mond en keel
  • huidreacties

Acute misselijkheid en overgeven zijn meestal te bestrijden met medicijnen. De bijwerkingen verminderen doorgaans geleidelijk nadat de cytostaticatoediening is beëindigd en u uit ‘de dip’ bent. Vermoeidheid kan na de behandeling acute leukemie echter nog lang aanhouden. Of u last krijgt van bijwerkingen, hangt onder meer af van de soort(en) en hoeveelheden cytostatica die u krijgt.

Onderhoudsfase
De ervaring leert dat er na het bereiken van een remissie een vrij groot risico is op terugkeer van de ziekte. Zeker de eerste twee jaren is dat het geval. Om het risico op een terugkeer te verkleinen, volgt na een complete remissie en eventueel de consolidatiebehandeling daarom altijd een nabehandeling. We noemen dat een post
remissie behandeling: de behandeling die volgt op het
bereiken van remissie.

Bepaalde DNA afwijkingen in leukemie cellen vergroten de kans op het ontwikkelen van een terugkeer na een behandeling acute leukemie met chemotherapie. De behandeling acute leukemie die u krijgt, is daarom afhankelijk van de uitslag van het DNA onderzoek.

Bij acute lymfatische leukemie zijn de mogelijkheden:

  • Langdurige poliklinische behandeling met cytostatica: dit duurt ongeveer twee jaar.
  • Een intensieve vervolgbehandeling met cytostatica met of zonder adjuvante bestraling in combinatie met een stamceltransplantatie.

Bij acute myeloïde leukemie zijn de mogelijkheden:

  • Een cytostaticakuur die weinig verschilt van de chemokuren die zijn gegeven om remissie te bereiken.
  • Een intensieve vervolgbehandeling met cytostatica met of zonder adjuvante bestraling in combinatie met een stamceltransplantatie.
  • Behandeling van het zenuwstelsel

Acute lymfatische leukemie (ALL) heeft de neiging zich te verspreiden naar de hersenvliezen van het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg). Het risico op een terugkeer is aanzienlijk kleiner als patiënten met ALL ook een aparte chemotherapie behandeling acute leukemie voor het centrale zenuwstelsel krijgen.
De gewone chemotherapie behandeling acute leukemie kan leukemie cellen die zich mogelijk in het zenuwstelsel bevinden niet goed genoeg bereiken. Uit voorzorg worden daarom regelmatig via een ruggenprik cytostatica rechtstreeks in het ruggenmergkanaal toegediend. Zelden wordt cytostatica rechtstreeks in de hersenholtes toegediend (het Omaya reservoir) om de leukemie cellen in het zenuwstelsel te vernietigen. Zeer zelden vindt ook bestraling van het hoofd plaats.

Gevolgen chemotherapie behandeling acute leukemie op de langere termijn.
Een intensieve cytostaticakuur is niet alleen in lichamelijk opzicht zwaar, ook geestelijk krijgen patiënten veel te verwerken. Zeker als een post remissie behandeling lang duurt, kan het leven sterk bepaald en beperkt worden door de ziekte en de
behandeling acute leukemie. Dit geldt niet alleen voor de patiënt, maar ook voor zijn naasten. Bovendien kunnen patiënten op langere termijn ook te maken krijgen met de gevolgen van de cytostatica.

Zowel bij mannen als bij vrouwen kan onvruchtbaarheid het gevolg zijn van de behandeling acute leukemie. De kans op onvruchtbaarheid is afhankelijk van de soort cytostatica en de duur van het gebruik ervan. Hoewel bij patiënten het risico op blijvende onvruchtbaarheid vrij groot is, blijkt soms bij jonge mensen, na genezing van acute leukemie, toch een zwangerschap mogelijk. Dit is alleen het geval als er geen hoge
dosis chemotherapie en bestraling vanwege een stamceltransplantatie is gegeven.
Voordat de behandeling acute leukemie begint, kunnen mannen hun sperma laten invriezen. Daarvoor moeten er voldoen de zaadcellen van goede kwaliteit in het sperma aanwezig zijn. Als gevolg van de ziekte is dit helaas niet bij alle mannen het geval.

De meeste vrouwen komen ten gevolge van de behandeling acute leukemie vervroegd in de overgang. Cytostatica kunnen een ongunstige uitwerking hebben op bepaalde organen of het zenuwstelsel. Dit betekent dat een patiënt, na de behandeling acute leukemie, soms klachten houdt. In het geval van beschadiging van het zenuwstelsel kunnen verschijnselen optreden als een ‘doof ’ gevoel aan handen en voeten (polyneuropathie), verminderde spierkracht en een minder goed geheugen.

Nieuwe ontwikkelingen behandeling acute leukemie

Bij acute leukemie wordt onderzoek gedaan naar immunotherapie. Deze behandeling is bedoeld om kankercellen te bestrijden met behulp van het eigen afweersysteem. De behandeling acute leukemie met immunotherapie is volop in ontwikkeling en vindt vooral in studieverband plaats.




Er zijn ook nieuwe middelen zogenoemde signaalremmers ontwikkeld. Dit medicijn blokkeert de werking van het eiwit dat gemaakt wordt door het Philadelphia chromosoom. Daarmee remt het medicijn het signaal dat de leukemiecel tot voortdurende deling aanzet. De leukemiecel houdt op met delen en gaat dood. De signaalremmer werkt specifiek op de leukemiecellen. Gezonde cellen lijden nauwelijks onder de werking van dit medicijn. Deze behandeling acute leukemie vindt alleen in studieverband plaats bij specifieke vormen van acute leukemie.

Bij een betrekkelijk zeldzame vorm van acute myeloïde leukemie wordt een combinatie van chemotherapie behandeling acute leukemie en een vitamine A-preparaat gebruikt om remissie te bereiken. De leukemiecellen worden hierdoor gedwongen tot uitrijping en verliezen daarmee hun vermogen tot kwaadaardige deling. Verder worden nieuwe soorten cytostatica onderzocht en vindt onderzoek plaats naar de maximum leeftijd waarop een RIST gegeven kan worden.

Afzien van behandeling acute leukemie
Het kan gebeuren dat bij u of bij uw arts de indruk bestaat, dat de belasting of de mogelijke bijwerkingen of gevolgen van een behandeling acute leukemie niet (meer) opwegen tegen de te verwachten resultaten. Hierbij zal het doel van de behandeling acute leukemie vaak een rol spelen. Het maakt natuurlijk verschil of de behandeling curatief of palliatief bedoeld is, of dat er sprake is van een adjuvante (= onderdeel van de curatieve) behandeling.

Bij een curatieve behandeling acute leukemie accepteert u misschien
meer bijwerkingen of gevolgen. Als een palliatieve behandeling acute leukemie wordt geadviseerd, zult u de kwaliteit van uw leven bij uw beslissing willen betrekken. En bij een adjuvante behandeling acute leukemie speelt de afweging of de belasting van een behandeling in verhouding staat tot het mogelijke risico van terugkeer van de ziekte.

Als u twijfelt aan de zin van (verdere) behandeling acute leukemie, bespreek dit dan in alle openheid met uw specialist of huisarts. Iedereen heeft het recht om af te zien van (verdere) behandeling acute leukemie. Uw arts zal u de noodzakelijke medische zorg en begeleiding blijven geven om de hinderlijke gevolgen van uw ziekte zo veel mogelijk te bestrijden.